Ağırlıklı olarak metan ve etan gazlarından oluşan az miktarda diğer petrol gazlarını da bünyesinde barındıran gaz karışımının adıdır.
Renksiz, kokusuz ve havadan hafiftir.
Türkiye’de Doğal Gaz
Türkiye’de doğal gazın varlığı 1970 yılında Kırklareli Kurumlar bölgesinde tespit edilerek, 1976 yılında Pınarhisar Çimento Fabrikası’nda kullanılmaya başlandı.
1975 yılında Mardin Çamurlu sahasında bulunan doğal gaz, 1982 yılında Mardin Çimento Fabrikası’na verildi. Ancak kaynaklardaki rezervlerin sınırlı olması tüketimin genişlemesini önledi.
Doğal gazın sanayi ve şehir şebekelerinde kullanımı çalışmalarına, 84/8806 sayılı Bakanlar Kurulu kararıyla 1984 yılında SSCB ile imzalanan doğal gaz sevkiyatı anlaşmasının ardından başlandı.
Ülkemize doğal gaz; Rusya, Azerbaycan, Türkmenistan ve İran’dan boru hattı ile Nijerya, Cezayir, Mısır’dan sıvılaştırılmış olarak deniz yoluyla gelmektedir.
Ülkemizde şehirleşmenin başladığı 20. yüzyıl başlarından itibaren gerek lokal ve gerekse merkezi ısıtmalarda katı yakıtlar kullanılmıştır. 1950’lere kadar daha çok ferdi ısıtma şeklinde olan kullanımlar özellikle örgütlü mühendislik döneminin başladığı 1954’ten itibaren daha çok merkezi ısıtma ve bina ısıtması şeklinde yaygınlaşmaya başlamıştır. 1960’lı yıllardan itibaren ise sıvı yakıtlar hem kullanım kolaylığı hem de fiyatının uygun olması nedeniyle tercih edilir olmuştur. Ancak 1974’te yaşanan petrol krizinden sonra yakıt olarak tekrar katı yakıtlara ciddi bir dönüş yaşanmıştır.
Bu arada şehirlerin büyümesi ve yoğun olarak katı yakıt ve ağır sıvı yakıtlar kullanımı nedeniyle hava kirliliği çok ciddi boyutlara ulaşmıştır. Bu bağlamda kükürt oranı yüksek olan ve çok önemli derecede hava kirliliğini tetikleyen yerli kömür kullanımı kısıtlanarak kükürt oranı düşük ithal kömür kullanılmaya başlanmıştır. Dünyada bu konuda yapılan uygulamalar incelenerek yapılan araştırmalarda,
ülkemizde hava kirliliğinin uzun vadede çözümü için ısıtma ve sanayide doğal gaz kullanımının kaçınılmaz olduğu görülmüştür.
2002 yılından önce Ülke sınırları içerisinde Doğal Gaz dağıtım faaliyeti yetkisi 9 Şubat 1990 tarihli Resmi gazetede yayınlanarak yürürlüğe giren 397 sayılı KHK ile BOTAŞ’a verilmiştir. BOTAŞ bu yetkisini başka bir Kamu kurumuna devredebilecektir. (İstanbul’da 1990 yılındaki Büyükşehir sınırlarında İGDAŞ, Ankara’da EGO, İzmit’te İZGAZ, Bahçeşehir’de BAGDAŞ (2003 yılına kadar Emlak Konut İştiraki)adlı kamu iştirakleri vasıtasıyla , Bursa ve Eskişehir’de BOTAŞ kendi kurduğu şirketler vasıtasıyla yaptı)
Doğal gaz şehir içi evsel ve ticari olarak ilk kez 1988’de Ankara’da kullanıldı. 1992 yılında İstanbul’da, Bursa’da, Eskişehir’de, İzmit’te doğal gaz pazarı konut ve sanayi kullanımı olarak genişledi. Bugün ise doğal gaz kullanımı tüm Türkiye’de 73 dağıtım şirketi vasıtasıyla 81 ilde yaygın hâle gelmiştir.
Dünya’da Doğal Gaz
Doğal gazın geçmişi yüzlerce yıl öncesine dayanmaktadır. Tarihsel kaynaklar doğal gazın ilk kez M.Ö. 900’lerde Çin’de kullanıldığını göstermektedir. Taşınması, işlenmesi ve stoklanması kolay olan doğal gazın yaygın kullanımı ise 1790’da İngiltere’de başladı. Boru hattı taşımacılığıyla birlikte 1920’lerde artan doğal gaz kullanımı 2. Dünya Savaşından sonra daha da gelişti. Doğal gaz enerji üretim sektöründe ilk kez Amerika’da kullanılmaya başladı. 1950’li yıllarda doğal gazın dünya enerji tüketimindeki oranı % 10’u geçmiyordu. Günümüzde ise ticari enerji tüketiminin % 24’ü doğal gazla karşılanmaktadır. Günümüzde dünyadaki doğal gaz tahmini rezervlerinin henüz % 14–15 düzeyindeki bir kısmı işletilebilmektedir. İşletilen bu kısmın dünya tüketimine
70 yıl yeteceği hesaplanmaktadır. Ülkemizde bilinen doğal gaz kaynakları son derece düşüktür. Fakat dünyadaki rezervin % 69 gibi büyük bir kısmı komşularımızdadır. Rusya dünya rezervlerinin % 25’ine Ortadoğu ülkeleri % 34’üne sahiptir. Ülkemizin dünya doğal gaz ve petrol rezervleri ile Avrupa arasındaki coğrafi konumu bu
kaynaklar için bir geçiş yolu olmasını sağlamaktadır. Dünyada bilinen doğal gaz rezervlerinin yaklaşık 70 yıllık ömrü olduğu tahmin
edilmektedir. Bilinen Doğal gaz rezervleri petrol rezervlerine eş değerdir. Doğal gazı en verimli en ucuz taşıma yöntemi boru hattıdır.
Doğal gaz sıvılaştırılarak tanklarla da taşınabilir; ancak sıvılaştırılmış doğal gazın (LNG) taşıma sırasında çok yüksek basınç altında ve düşük sıcaklıklarda tutulması bir sorun oluşturmaktadır.
Kaynak ve alıntı :
