Kategori: Dağıtım Sistemleri

Türkiye’deki doğal gaz dağıtımı yapan şirketlerin satış fiyatları her ay, mevzuat gereği güncellenerek belirlenir. Aşağıdaki çalışma dağıtım yapan firmaların internet sayfalarında yayınlanan güncel satış fiyatlarının ve EPDK (Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu) internet sayfasından alınan bilgilerin bir derlemesi ve toplu hale getirilerek sunulması olup sektör paydaşları için toplu olarak değerlendirmeye yardımcı olmak amacı ile hazırlanmıştır.

Daha önce sektörde yayın yapan çeşitli dergilerde yayınlanan bu çalışma artık bu sayfalarda sunulacaktır.

Doğal Gaz Dağıtım Hatlarının Yapısı

1. Ana İletim Hatları:
   • Yüksek basınçlı boru hatlarıdır.
   • Genellikle çelik borular kullanılır.
   • Ülkeye giriş noktalarından (örneğin Rusya, İran, Azerbaycan) alınan gaz bu hatlarla şehir merkezlerine taşınır
2. Şehir İçi Dağıtım Hatları:
   • Orta ve düşük basınçlı hatlardır.
   • Polietilen borular yaygın olarak kullanılır.
   • Bu hatlar gazı konutlara, iş yerlerine ve sanayi tesislerine ulaştırır
3. Sayaç ve Regülatör Sistemleri:
   • Gazın basıncını düşürerek güvenli kullanım sağlar.
   • Her binada veya dairede sayaçlar aracılığıyla tüketim ölçülür

İŞLEYİŞ SÜRECİ

1. İthalat ve Üretim:
   • Türkiye doğal gazın %99’unu ithal eder. Rusya, İran ve Azerbaycan başlıca kaynak ülkelerdir
   • Trakya ve Karadeniz gibi bölgelerde sınırlı yerli üretim de yapılmaktadır.
2. İletim:
   • BOTAŞ adlı kamu kurumu tarafından ana iletim hatlarını işletir.
   • Mavi Akım, TANAP, Doğu Anadolu Hattı gibi büyük projelerle gaz taşınır
3. Dağıtım:
   • Şehir içi dağıtım özel şirketler tarafından yapılır (örneğin İGDAŞ, AHLATÇI Grup, AKSA Enerji).
   • Bu şirketler altyapıyı kurar, bakımını yapar ve abonelik işlemlerini yürütür .
4. Tüketim:
   • Konutlarda ısınma ve sıcak su için,
   • Sanayide üretim süreçlerinde,
   • Elektrik santrallerinde enerji üretimi için kullanılır.

Türkiye’deki Doğal Gaz Dağıtım Ağı

• Türkiye’nin doğalgaz boru hattı ağı batıdan doğuya, kuzeyden güneye yayılmıştır.
• Büyük şehirler ve sanayi bölgeleri öncelikli olarak gazla buluşturulmuştur.
• Karadeniz’de keşfedilen Sakarya Gaz Sahası ile yerli üretim kapasitesi artmaktadır

Doğal Gaz Basınç Seviyeleri

1. Yüksek Basınç (Şehir İçi İletim Hatları)

• Basınç Aralığı: Genellikle 20 bar ile 25 bar arasında.
• Kullanım Alanı: Şehir içi iletim hatlarında.
• Boru Tipi: Çelik borular.
• İşletici: Doğal Gaz Dağıtım şirketleri.

2. Orta Basınç (Şehir Girişleri ve Ana Dağıtım)

• Basınç Aralığı: Yaklaşık 1 bar ile 4 bar arasında.
• Kullanım Alanı: Şehir içi ana dağıtım hatlarında.
• Boru Tipi: Genellikle polietilen veya çelik borular.
• İşletici: Doğal Gaz Dağıtım şirketleri.

3. Düşük Basınç (Son Kullanıcıya Ulaşan Hatlar)

• Basınç Aralığı: 21 mbar ile 300 mbar arasında.
• Kullanım Alanı: Konutlar, iş yerleri, küçük sanayi tesisleri.
• Boru Tipi: Polietilen veya galvanizli borular.
• Güvenlik: Regülatörler ile basınç düşürülerek güvenli hale getirilir.
• İşletici: Doğal Gaz Dağıtım şirketleri.

Şehir İçi Doğal Gaz Basınç Sınıfları (RMS Tipleri)

1. RMS-A Tipi (Yüksek Basınç)

• Giriş Basıncı: 35–70 bar
• Çıkış Basıncı: Maksimum 20-25 bar.
• Kullanım Alanı: Ana iletim hatlarından şehir şebekelerine geçişte.
• Özellik: Büyük sanayi tesisleri ve şehir giriş istasyonları için kullanılır

2. RMS-B Tipi (Orta Basınç)

• Giriş Basıncı: 20-25 Bar ve/veya daha düşük
• Çıkış Basıncı: 4 bar
• Kullanım Alanı: Endüstriyel tesisler, şehir içi dağıtım hatları.
• Özellik: Genellikle 5.000 m³/h kapasiteye sahiptir. Endüstriyel olarak tüketimlerde daha yüksek kapasitede olabilir.

3. RMS-C Tipi (Düşük Basınç)

• Giriş Basıncı: 1,5 bar ile 4 bar arasındadır.
• Çıkış Basıncı: 1 bar – 21 mbar (Genellikle Konutlarda 21 mb, Kazan dairelerinde 300 mb kullanılır.)
• Kullanım Alanı: Konutlar, küçük işletmeler.
• Özellik: Genellikle Konutlarda 6 m³/h – 250 m³/h, İşletmelerde ise 750 m³/h – 1.000 m³/h kapasitede olur

Bu sınıflandırma, gazın güvenli ve verimli bir şekilde son kullanıcıya ulaşmasını sağlamak için kritik öneme sahiptir. Her basınç sınıfı, farklı altyapı ve ekipman gerektirir.