Doğal Gaz Dağıtım Hatlarının Yapısı
- Ana İletim Hatları:
- Yüksek basınçlı boru hatlarıdır.
- Genellikle çelik borular kullanılır.
- Ülkeye giriş noktalarından (örneğin Rusya, İran, Azerbaycan) alınan gaz bu hatlarla şehir merkezlerine taşınır
- Şehir İçi Dağıtım Hatları:
- Orta ve düşük basınçlı hatlardır.
- Polietilen borular yaygın olarak kullanılır.
- Bu hatlar gazı konutlara, iş yerlerine ve sanayi tesislerine ulaştırır
- Sayaç ve Regülatör Sistemleri:
- Gazın basıncını düşürerek güvenli kullanım sağlar.
- Her binada veya dairede sayaçlar aracılığıyla tüketim ölçülür
İŞLEYİŞ SÜRECİ
- İthalat ve Üretim:
- Türkiye doğal gazın %99’unu ithal eder. Rusya, İran ve Azerbaycan başlıca kaynak ülkelerdir
- Trakya ve Karadeniz gibi bölgelerde sınırlı yerli üretim de yapılmaktadır.
- İletim:
- BOTAŞ adlı kamu kurumu tarafından ana iletim hatlarını işletir.
- Mavi Akım, TANAP, Doğu Anadolu Hattı gibi büyük projelerle gaz taşınır
- Dağıtım:
- Şehir içi dağıtım özel şirketler tarafından yapılır (örneğin İGDAŞ, AHLATÇI Grup, AKSA Enerji).
- Bu şirketler altyapıyı kurar, bakımını yapar ve abonelik işlemlerini yürütür .
- Tüketim:
- Konutlarda ısınma ve sıcak su için,
- Sanayide üretim süreçlerinde,
- Elektrik santrallerinde enerji üretimi için kullanılır.
Türkiye’deki Doğal Gaz Dağıtım Ağı
- Türkiye’nin doğalgaz boru hattı ağı batıdan doğuya, kuzeyden güneye yayılmıştır.
- Büyük şehirler ve sanayi bölgeleri öncelikli olarak gazla buluşturulmuştur.
- Karadeniz’de keşfedilen Sakarya Gaz Sahası ile yerli üretim kapasitesi artmaktadır
Doğal Gaz Basınç Seviyeleri
1. Yüksek Basınç (Şehir İçi İletim Hatları)
- Basınç Aralığı: Genellikle 20 bar ile 25 bar arasında.
- Kullanım Alanı: Şehir içi iletim hatlarında.
- Boru Tipi: Çelik borular.
- İşletici: Doğal Gaz Dağıtım şirketleri.
2. Orta Basınç (Şehir Girişleri ve Ana Dağıtım)
- Basınç Aralığı: Yaklaşık 1 bar ile 4 bar arasında.
- Kullanım Alanı: Şehir içi ana dağıtım hatlarında.
- Boru Tipi: Genellikle polietilen veya çelik borular.
- İşletici: Doğal Gaz Dağıtım şirketleri.
3. Düşük Basınç (Son Kullanıcıya Ulaşan Hatlar)
- Basınç Aralığı: 21 mbar ile 300 mbar arasında.
- Kullanım Alanı: Konutlar, iş yerleri, küçük sanayi tesisleri.
- Boru Tipi: Polietilen veya galvanizli borular.
- Güvenlik: Regülatörler ile basınç düşürülerek güvenli hale getirilir.
- İşletici: Doğal Gaz Dağıtım şirketleri.
Şehir İçi Doğal Gaz Basınç Sınıfları (RMS Tipleri)
1. RMS-A Tipi (Yüksek Basınç)
- Giriş Basıncı: 35–70 bar
- Çıkış Basıncı: Maksimum 20-25 bar.
- Kullanım Alanı: Ana iletim hatlarından şehir şebekelerine geçişte.
- Özellik: Büyük sanayi tesisleri ve şehir giriş istasyonları için kullanılır
2. RMS-B Tipi (Orta Basınç)
- Giriş Basıncı: 20-25 Bar ve/veya daha düşük
- Çıkış Basıncı: 4 bar
- Kullanım Alanı: Endüstriyel tesisler, şehir içi dağıtım hatları.
- Özellik: Genellikle 5.000 m³/h kapasiteye sahiptir. Endüstriyel olarak tüketimlerde daha yüksek kapasitede olabilir.
3. RMS-C Tipi (Düşük Basınç)
- Giriş Basıncı: 1,5 bar ile 4 bar arasındadır.
- Çıkış Basıncı: 1 bar – 21 mbar (Genellikle Konutlarda 21 mb, Kazan dairelerinde 300 mb kullanılır.)
- Kullanım Alanı: Konutlar, küçük işletmeler.
- Özellik: Genellikle Konutlarda 6 m³/h – 250 m³/h, İşletmelerde ise 750 m³/h – 1.000 m³/h kapasitede olur
Bu sınıflandırma, gazın güvenli ve verimli bir şekilde son kullanıcıya ulaşmasını sağlamak için kritik öneme sahiptir. Her basınç sınıfı, farklı altyapı ve ekipman gerektirir.
